Από την ασιατική γρίπη στην πανδημία του 1918

Μια πανδημία γρίπης όπως αυτή που απειλεί και σήμερα την ανθρωπότητα οφείλεται σε επιδημικό ιό ο οποίος εξαπλώνεται και μολύνει μεγάλο τμήμα του πληθυσμού του πλανήτη. Σε αντίθεση με τις εποχικές επιδημίες γρίπης αυτές οι πανδημίες εκδηλώνονται ξαφνικά και σχετικά σπάνια. Η σοβαρότερη εξ αυτών στη σύγχρονη ιστορία ήταν η φονική ισπανική γρίπη το 1918. Ωστόσο από την αρχαιότητα ως σήμερα σημειώθηκαν και άλλες πανδημίες γρίπης που έμειναν στην Ιστορία για τον αριθμό των θανάτων που προκάλεσαν.

Τα συμπτώματα της γρίπης περιέγραψε πρώτη φορά ο έλληνας «πατέρας της ιατρικής» Ιπποκράτης το 412 π.Χ. Ακολουθούν οι σημαντικότερες εξ αυτών:

- Η πρώτη πανδημία γρίπης καταγράφηκε το 1580 και από τότε σημειώνεται με περιοδικότητα περίπου κάθε 10 έως 30 χρόνια. Πανδημίες γρίπης αναφέρονται στις περιόδους 1729-1730, 1732-1733, 1781-1782, 1830, 1833-1834, 1847-1848.

- Εκδηλώνεται η πρώτη ασιατική γρίπη (1889-1890). Σημειώθηκε πρώτη φορά τον Μάιο του 1889 στην Μπουχάρα του Ουζμπεκιστάν. Ως τον Οκτώβριο εξαπλώθηκε ως το Τομσκ και τον Καύκασο. Ταχέως μεταδόθηκε δυτικά και έπληξε τη Βόρεια Αμερική τον Δεκέμβριο του 1889, τη Νότια Αμερική την περίοδο ΦεβρουαρίουΑπριλίου 1890, την Ινδία την περίοδο Φεβρουαρίου- Μαρτίου 1890 και την Αυστραλία την περίοδο Μαρτίου- Απριλίου 1890. Το στέλεχος του ιού της γρίπης που την προκάλεσε ήταν το Η2Ν8, το οποίο ήταν πολύ επιθετικό και είχε πολύ υψηλό δείκτη θνησιμότητας. Περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι έχα σαν τη ζωή τους.

- Ισπανική γρίπη (1918-1919). Πρώτα ανιχνεύθηκε στις αρχές Μαρτίου του 1918 σε αμερικανούς στρατιώτες οι οποίοι εκπαιδεύονταν στο στρατόπεδο Φούνστον του Κάνσας. Ως τον Οκτώβριο του ίδιου έτους είχε εξαπλωθεί σε όλες τις ηπείρους και είχε εξελιχθεί σε πανδημία, μολύνοντας το 2,5% ως 5% του πληθυσμού και επηρέασε, σε διαφορετικό βαθμό τον καθένα, τουλάχιστον το 20%. Ασυνήθιστα φονική και επικίνδυνη εξαλείφθηκε τόσο γρήγορα όσο γρήγορα είχε ενσκήψει- σε διάστημα 18 μηνών. Ωστόσο άφησε πίσω της 50 εκατομμύρια νεκρούς, ενώ ορισμένοι υπολογίζουν πως ο συνολικός αριθμός των θυμάτων είναι διπλάσιος. Περίπου 17 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν στην Ινδία, 675.000 στις ΗΠΑ και 200.000 στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ηταν στέλεχος του ιού Η1Ν1, ο οποίος αργότερα ανασυστάθηκε από επιστήμονες σε εργαστήριο.

- Ασιατική γρίπη (1957-1958). Το στέλεχος του ιού Η2Ν2 προκάλεσε περίπου 70.000 θανάτους στις ΗΠΑ. Πρώτα ανιχνεύθηκε στην Κίνα στα τέλη Φεβρουαρίου του 1957 και εξαπλώθηκε στις ΗΠΑ ως τον Ιούνιο του ιδίου έτους. Σε όλον τον κόσμο κόστισε τη ζωή δύο εκατομμυρίων ανθρώπων.

- Γρίπη του Χονγκ Κονγκ (1968-1969). Ηταν στέλεχος του ιού Η3Ν2 και προκάλεσε 34.000 θανάτους στις ΗΠΑ. Ο ιός ανιχνεύθηκε πρώτα στο Χονγκ Κονγκ στις αρχές του 1968 και εξαπλώθηκε στις ΗΠΑ αργότερα εκείνο το έτος. Από εκείνη την πανδημία πέθαναν ένα εκατομμύριο άνθρωποι παγκοσμίως.