Η φορολογία, δείκτης ευτυχίας των πολιτών

Όσο περισσότερο προοδευτική είναι η φορολογία σε μια χώρα - δηλαδή όσο περισσότερο πλούσιος είναι κάποιος, να πληρώνει αναλογικά μεγαλύτερους φόρους - τόσο πιο ευτυχισμένη αισθάνεται συνολικά η κοινωνία.

Αντίθετα, όσο πιο «επίπεδο» γίνεται το φορολογικό σύστημα - δηλαδή όλοι, ανεξαρτήτως εισοδήματος, να πληρώνουν φόρους με τον ίδιο ή παρόμοιο συντελεστή - τόσο μεγαλύτερη δυσφορία επικρατεί στους πολίτες, σύμφωνα με μια έρευνα αμερικανών ψυχολόγων.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Σιγκεχίρο Οΐσι του πανεπιστημίου της Βιρτζίνια, σε συνεργασία με τον οργανισμό ερευνών «Γκάλοπ», που δημοσιεύουν τη σχετική μελέτη στο περιοδικό ψυχολογικής επιστήμης «Psychological Science», μελέτησαν 54 χώρες και βρήκαν ότι η ψυχική ευημερία του μέσου πολίτη εξαρτάται σημαντικά από το βαθμό προοδευτικότητας (αναλογικότητας των συντελεστών) του επικρατούντος φορολογικού συστήματος.

Ο βαθμός προοδευτικότητας μετρήθηκε με βάση την απόκλιση ("ψαλίδα") ανάμεσα στον χαμηλότερο και τον υψηλότερο φορολογικό συντελεστή σε μια χώρα.

Οι ερευνητές αξιολόγησαν απαντήσεις σε ερωτηματολόγια που έλαβαν από δεκάδες χιλιάδες πολίτες, σχετικά με το βαθμό προσωπικής ικανοποίησής τους στη ζωή, καθώς και την ικανοποίησή τους για το επίπεδο των δημοσίων αγαθών και υπηρεσιών στη χώρα τους.

Έτσι, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι, κατά μέσο όρο, οι κάτοικοι των χωρών με τα πιο προοδευτικά (αναλογικά) φορολογικά συστήματα αξιολογούν τις ζωές τους πιο κοντά στο να είναι «οι καλύτερες δυνατές», αναφέρουν περισσότερες εμπειρίες χαράς και ικανοποίησης και λιγότερα αρνητικά συναισθήματα, είτε για την προσωπική ζωή τους, είτε για την κατάσταση των δημοσίων υπηρεσιών (παιδεία, υγεία, στέγαση, μεταφορές κ.α), η οποία γενικά είναι καλύτερη σε χώρες με πιο προοδευτικά-αναλογικά φορολογικά συστήματα.

Παρόλα αυτά, η έρευνα εντόπισε ένα παράδοξο: αυτή καθαυτή η υψηλότερη συνολική δημόσια δαπάνη ανά κεφαλή δεν φαίνεται να συνδέεται με αυξημένη προσωπική ικανοποίηση των πολιτών, μάλιστα διαπιστώθηκε μια μικρή αντιστρόφως ανάλογη σχέση ανάμεσα στις κρατικές δαπάνες και στην μέση ευτυχία. «Κάπως παράξενα» χαρακτήρισαν οι ερευνητές τα συγκεκριμένα στοιχεία.

Σε κάθε περίπτωση, όπως τόνισε ο Οΐσι, «αν ο στόχος των κοινωνιών είναι να κάνουν τους πολίτες ευτυχισμένους, τότε η φορολογική πολιτική μετράει. Μερικές πολιτικές, όπως η προοδευτικότητα των συντελεστών, φαίνεται να βοηθούν περισσότερο στην ευτυχία των ανθρώπων».